Inwazję choroby, którą powoduje chrząszcz ulowy (Aethina tumida) wykryto u pszczoły miodnej na Florydzie w 1998r. i tylko w tym roku spowodowała wyginięcie 25 tys. rodzin pszczelich. Corocznie z Florydy wędruje około 100 tys. rodzin do 20 stanów USA i obecnie pasożyt rozprzestrzenił się do 20 stanów. Czyni ogromne spustoszenia w pasiekach i przynosi duże straty ekonomiczne .

Występowanie tego chrząszcza zanotowano najpierw w Afryce Południowej, lecz nie powodował on tam dużych strat ekonomicznych i ginięcia całych rodzin pszczelich, ponieważ hodowane tam rasy pszczół cechuje wybitna zdolność oczyszczania gniazda i likwidacji pasożyta. W Afryce Południowej chorują z reguły małe, osłabione rodziny. Rzadko obserwuje się silną inwazje w rodzinach silnych , dobrze utrzymanych..

Krańcowo różna sytuacja panuje w USA . Hodowane tam rasy pszczół cechuje słaba zdolność przeciwstawiania się inwazji pasożyta, ponadto warunki klimatyczne wpływają korzystnie na rozwój inwazji, a wędrówki rodzin na pożytki przyczyniły się do szybkiego rozprzestrzenienia się choroby.

Podobne uwarunkowania klimatyczne istnieją w wielu krajach Europy, zwłaszcza na południu; bardzo podobne są również warunki glebowe . Zagrożenie dla naszego pszczelarstwa może stanowić niekontrolowany import matek i pakietów pszczół z odległych krajów , zakup pierzgi i miodu z terenów, gdzie występują choroby czerwiu i pszczół. Dlatego Unia Europejska podjęła działania mające na celu zabezpieczenie przed inwazją pasożyta pszczół.

Sposób w jaki pasożyt przedostał się z Afryki do USA nie został ustalony. Nie wyklucza się, że zawleczenie tej choroby nastąpiło z matkami lub z importowanymi owocami z Afryki.

Dojrzałe czarno zabarwione chrząszcze mają wydłużone , spłaszczone ciało wielkości 1/3 ciała pszczoły, wyposażone są w 3 pary nóg i mają maczugowato zakończone czułki. Długość życia samicy wynosi około 6 miesięcy. Stadia rozwojowe pasożyta to jaja, larwy poczwarki i owad doskonały. Dwa pierwsze stadia rozwojowe odbywają się w ulu, natomiast przepoczwarzenie i wygryzienie się z poczwarki dorosłego chrząszcza – w ziemi.
Po 2-4 dniach z jajeczek chrząszcza wykluwają się larwy, które podobnie jak dorosłe chrząszcze żywią się jajami i czerwiem pszczoły, pyłkiem, miodem i woskiem. Dorosłe chrząszcze żywią się też jajami i larwami innych chrząszczy.

Larwy chrząszczy maja liczne szczątkowe odnóża rozmieszczone wzdłuż całej długości ciała i tym różnią się od larw motylicy woskowej.
Po 7 –21 dniach larwy wypełzają z ula w kierunku światła przez wylotek, spadają z deski wylotowej lub pełzają po przedniej ścianie ula, zagrzebują się w ziemi i tam przechodzą stadium poczwarki Trwa ono 3-4 tygodnie. Wygryzione młode , bardzo ruchliwe w pierwszych dniach chrząszcze latają w promieniu 25 km. Kierując się zapachem rodziny pszczelej przedostają się do ula.

Według niektórych danych pasożyt może odbyć cykl rozwojowy na psujących się owocach.. Przypuszcza się też, że jego żywicielem mogą być trzmiele.

Inwazja chrząszcza następuje tak szybko, ponieważ pszczoła miodna nie ma mechanizmów obronnych przed nim, a chrząszcz nie ma naturalnych wrogów. Larwy drążąc tunele w plastrze, niepokoją i niszczą czerw, a odsklepiając zapasy miodu w plastrach , powodują jego wyciekanie.

Uszkadzają nowo odbudowane plastry tak ,że nie nadają się do wychowu czerwiu , ani do magazynowania miodu i pyłku. Odchody pasożyta przedostające się do miodu powodują jego fermentację i wyciekanie z komórek plastra. Pszczoły nie jedzą miodu zanieczyszczonego odchodami pasożyta. W niepokojonej przez pasożyta rodzinie ustaje czerwienie matki, pszczoły nie chcą zasiedlać uszkodzonych plastrów, często opuszczają ul. Zarażone rodziny są bardziej podatne na choroby bakteryjne, wirusowe, warrozę inwazje motylicy woskowej. W zarażonych pasiekach sfermentowany miód wydziela zapach gnijących pomarańczy. Same larwy pasożyta wydzielają również nieprzyjemny zapach, który działa odstraszająco na pszczoły.

Wczesne wykrycie choroby decyduje o powodzeniu postępowania leczniczego .
W diagnostyce zalecane jest badanie osypu z dennicy. Wstawia się do ula paski nasączone kumafosem i stosuje się wkładkę dennicową ( tak jak przy diagnozowaniu warrozy)
W USA tylko kompleksowe zwalczanie przynosi efekty.
Utrzymuje się silne rodziny, zapewnia się higienę w ulu, stosuje się środki chemiczne oraz niszczy w glebie larwy (które wniknęły w celu przepoczwarczenia), poczwarki i dorosłe chrząszcze. Takie postępowanie nie likwiduje całkowicie inwazji lecz zmniejsza jej nasilenie. tak , że nie ma dużych strat ekonomicznych. Stosowane zabiegi są pracochłonne i kosztowne.
Pasożyta w ulu niszczy się wcześniej wspomnianymi paskami nasączonymi kumafosem - przez 14 dni , jeżeli nie ma w ulu zapasów miodu. Do odkażenia gleby stosuje się preparaty zawierające permetrynę pryska się miejsce w którym usytuowany jest ul oraz ,obszar wokół ula w promieniu 30 cm. , a ostatnio teren wokół ula pryskany jest w promieniu 4 m od ula, ponieważ stwierdzono, że larwy chrząszcza wynoszone są na taką odległość.

Pasożyta (wszystkie stadia rozwojowe) niszczy działanie temperatury poniżej ––12 o C przez 24 godziny, dlatego stosuje się oziębienie magazynów z plastrami oraz pustych uli w zimie celem likwidacji pasożytów.

W zapobieganiu inwazji najważniejszą rolę odgrywa kontrola sanitarna wędrownych pasiek, import matek pszczelich, pakietów, pyłku z terenów gdzie występuje pasożyt, zakaz osadzania rojów niewiadomego pochodzenia, zwłaszcza w tych pasiekach, które znajdują się w pobliżu terenów , gdzie występuje pasożyt.

Żródło: Pasieka